Đến khu phố Cự Lễ, thuộc phường Hoài Nhơn Tây (trước đây là phường Hoài Hảo), thị xã Hoài Nhơn, dễ dàng bắt gặp hình ảnh những cánh đồng mía xanh mướt trải dài. Đây được xem là vùng trồng mía lớn nhất của khu vực Hoài Nhơn trước đây, tập trung chủ yếu tại thôn Thanh Lương và các tổ Hòa Bình, Thuận Hòa của khu phố Cự Lễ.
Theo người dân địa phương, nghề trồng mía ở đây đã có từ rất lâu đời, bắt đầu từ thời bao cấp. Tuy nhiên, có giai đoạn người dân phải bỏ mía vì nhà máy đường không còn thu mua. Đến khoảng năm 1995, cây mía lại được trồng trở lại và phát triển mạnh, chủ yếu phục vụ nhu cầu ép nước mía bán giải khát.
Người trồng mía cho biết, so với trồng lúa thì trồng mía cho thu nhập cao hơn. Hiện nay, thương lái thu mua mía khoảng 2.000 đồng mỗi kg, trong khi thời điểm giá cao trước đây có lúc gần 4.000 đồng/kg. Trung bình mỗi sào mía có thể thu hoạch khoảng 4 tấn.
Theo chia sẻ của những hộ trồng mía lâu năm, cây mía khá dễ trồng, ít kén đất, chỉ cần bón phân và tưới nước đầy đủ. Tuy nhiên, để đạt năng suất cao vẫn cần kinh nghiệm và tuân thủ đúng thời vụ.
Dọc theo cánh đồng, thỉnh thoảng có thể thấy những khoảng đất trống hoặc các luống bắp được trồng xen kẽ. Nhiều người thắc mắc vì sao người dân không trồng mía liên tục. Thực tế, người dân thường chờ đến khoảng tháng 6 mới bắt đầu xuống giống. Nếu trồng không đúng mùa vụ, cây mía cao gặp mùa mưa bão rất dễ bị ngã đổ. Bên cạnh đó, vào mùa mưa nhu cầu tiêu thụ mía nước giảm mạnh nên dù mía đủ tuổi thu hoạch cũng khó bán.
Địa hình nơi đây cũng khá phù hợp với cây mía vì các cánh đồng thường cao ráo, dạng đất gò. Nếu trồng ở vùng trũng sẽ dễ bị ngập úng, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây.
Hiện nay, nông dân tại khu vực này chủ yếu trồng hai giống mía phổ biến là mía vàng và mía K3. Mía vàng có vỏ màu vàng, mềm, dễ ép nước nên được nhiều người ưa chuộng. Trong khi đó, mía K3 có thân sẫm màu hơn, vỏ cứng và dày, trọng lượng nặng hơn. Ưu điểm của giống K3 là ít bị chuột cắn phá so với mía vàng.
Gia đình cô chú Mướn – một hộ trồng mía lâu năm tại khu vực này – hiện đang canh tác khoảng một mẫu mía, được xem là hộ trồng khá lớn trong vùng. Thông thường, mỗi gia đình chỉ trồng khoảng 3 sào. Tuy nhiên, vụ mía năm nay gia đình cô chú gặp nhiều thiệt hại do chuột cắn phá. Trong tổng diện tích, có đến 6 sào bị ảnh hưởng nặng.
Theo cô chú chia sẻ, nếu thuận lợi thì mỗi sào có thể thu được khoảng 4 tấn mía. Nhưng năm nay do chuột phá nhiều nên sản lượng chỉ còn hơn 1 tấn mỗi sào. Trước tình hình đó, sau vụ này gia đình dự định sẽ chuyển sang trồng giống mía K3 để hạn chế thiệt hại.
Dù còn nhiều khó khăn, cây mía vẫn là nguồn sinh kế quen thuộc của nhiều hộ nông dân tại khu phố Cự Lễ. Những cánh đồng mía xanh ngút mắt không chỉ tạo nên nét đặc trưng của vùng quê Hoài Nhơn Tây mà còn gắn bó với đời sống của người dân nơi đây qua nhiều thế hệ.