Tại khu phố Thạnh Sơn, trước đây thuộc xã Hoài Châu, nay thuộc phường Tam Quan, vẫn còn lưu giữ một làng nghề truyền thống làm chổi cộng dừa thủ công. Khi đến đây, mọi người dễ dàng bắt gặp nhiều hộ gia đình đang miệt mài với công việc làm chổi – một nghề đã gắn bó với người dân địa phương suốt nhiều năm qua.
Theo người dân chia sẻ, trong khu vực này, cơ sở của chị Trinh là nơi sản xuất nhiều và có quy mô lớn nhất. Chị Trinh cho biết, khoảng 20 năm trước, chị từng thấy một người phụ nữ ở quê làm nghề này nên xin học lại. Sau khi nắm vững kỹ thuật, chị về mở cơ sở sản xuất và duy trì đến tận ngày nay.
Hiện nay, cơ sở của chị có 10 nhân công làm việc thường xuyên, đồng thời còn liên kết với hơn 40 hộ dân ở các địa phương lân cận như Hoài Châu, Hoài Hảo, Hoài Phú… để gia công sản phẩm. Nhờ vậy, chổi cộng dừa từ đây đã được phân phối đi nhiều tỉnh thành trong cả nước.
Ấn tượng đầu tiên khi bước vào cơ sở là kho cộng dừa khô chất cao thành từng đống lớn. Chị Trinh cho biết lượng này vẫn chưa phải nhiều, bởi mỗi ngày đều có người mang cộng dừa đến bán. Người dân ở gần thì chở đến trực tiếp, còn ở xa thì các thương lái thu mua rồi vận chuyển về bán lại cho cơ sở. Thời điểm kênh ghi hình, cộng dừa đang được thu mua với giá khoảng 10.000 đồng mỗi kg, nên cả người bán lẫn người mua đều khá phấn khởi.
Để làm ra một cây chổi hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn như làm cước, dũ cộng dừa, cột chổi. Trong đó, khâu cột chổi rất quan trọng, đòi hỏi phải cột thật chặt để khi sử dụng chổi không bị bung hay sổ cộng. Sau đó đến công đoạn bện dây kẽm, rồi dùng búa gỗ đập đều mặt chổi cho phẳng. Cuối cùng, chổi được mang ra thớt để chặt gọn hai đầu, hoàn thiện sản phẩm. Nhiều người nói vui rằng nếu đứng ngoài đường nghe tiếng chặt liên hồi thì tưởng như trong nhà đang chặt thịt làm cỗ.
Theo chị Trinh, từ trước đến nay dụng cụ và cách làm chổi gần như vẫn giữ nguyên, không thay đổi nhiều so với trước kia.
Sau khi hoàn thành, chổi sẽ được đưa vào kho để bó thành từng bó theo đơn đặt hàng. Có bó 20 cây, 30 cây, thậm chí 60 cây. Ngoài ra, mỗi nơi đặt hàng cũng có yêu cầu khác nhau về mẫu chổi, màu dây cước hay trọng lượng, nên giá bán cũng đa dạng.
Các cô làm nghề tại đây cho biết, trung bình mỗi người có thể làm từ 100 đến 150 cây chổi mỗi ngày. Thu nhập được tính theo sản lượng, mỗi cây 1.200 đồng. Ai khỏe thì làm nhiều, ai mệt có thể nghỉ ngơi, công việc khá linh hoạt. Ngoài ra, nhiều người còn nhận nguyên liệu về làm thêm tại nhà để tăng thu nhập.
Tuy vậy, chị Trinh cũng chia sẻ rằng nghề này đôi khi gặp không ít khó khăn, đặc biệt là đầu ra sản phẩm không ổn định. Điều lo nhất là khi hàng tồn kho nhiều vừa chiếm diện tích, vừa dễ hao mòn, trong khi vốn bị đọng lại. Nếu sản xuất gián đoạn lâu ngày, thợ có thể bỏ nghề đi làm việc khác, đến lúc cần lại thiếu nhân công.
Dù vậy, với sự gắn bó của người dân địa phương, nghề làm chổi cộng dừa ở Thành Sơn vẫn đang được duy trì, góp phần tạo việc làm và giữ gìn một nét nghề truyền thống của vùng đất này.